Việc thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp không phải là tổ chức thêm một vài cuộc thi mà là tái cấu trúc lại triết lý giáo dục – đào tạo. Cần chuyển từ tư duy quản lý giáo dục, quản lý đào tạo sang quản trị hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Các thầy cô phải đồng hành, hướng dẫn học sinh, sinh viên biến những kết quả nghiên cứu thành sản phẩm, dịch vụ thực tế.
Từ ngày 17 đến 19-4, Bộ GD-ĐT phối hợp Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức “Ngày hội Khởi nghiệp quốc gia của học sinh, sinh viên lần thứ VIII – năm 2026”; thu hút khoảng 10.000 học sinh, sinh viên.
Bối cảnh quốc tế đòi hỏi một sự thay đổi mang tính chiến lược
Báo cáo của các cơ sở giáo dục, địa phương cho thấy tại các cơ sở giáo dục, năm học 2025-2026 có khoảng 8.000-8.500 hoạt động hỗ trợ khởi nghiệp; thu hút gần 5 triệu lượt học sinh, sinh viên tham gia. Trong năm học này, trên 20.000 dự án/ý tưởng được hỗ trợ, ươm tạo. Trong đó, có trên 5.000 dự án có kết quả đầu ra (thử nghiệm, hợp tác, giải thưởng, doanh thu). Tại các địa phương, có khoảng 6.500 trường THPT, THCS triển khai hỗ trợ khởi nghiệp; hơn 11.600 cán bộ, giáo viên được tập huấn về hỗ trợ khởi nghiệp.
Phát biểu tại ngày hội, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh, đất nước ta đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng tăng trưởng, năng suất lao động, năng lực cạnh tranh quốc gia và khả năng thích ứng trước những biến động nhanh chóng của thế giới. Ngày nay, sự khác biệt giữa các quốc gia không còn nằm ở tài nguyên thiên nhiên hay chi phí lao động mà ở năng lực tạo ra tri thức mới và chuyển hóa tri thức đó thành giá trị kinh tế. Điều này đòi hỏi một sự thay đổi mang tính chiến lược trong hệ thống giáo dục – đào tạo. Giáo dục – đào tạo không còn đơn thuần là một lĩnh vực phúc lợi xã hội – nơi Nhà nước đầu tư để nâng cao dân trí và đào tạo nhân lực mà phải là một hệ thống tạo giá trị gia tăng trực tiếp cho nền kinh tế.
Điều này cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với giáo dục – đào tạo là phải đổi mới mạnh mẽ hơn nữa không chỉ trong nội dung và phương pháp mà sâu xa hơn, trong tư duy phát triển con người; từ tiếp cận tri thức sang kiến tạo tri thức, từ tiếp nhận sang sáng tạo, từ thích ứng sang dẫn dắt sự thay đổi. Trong tiến trình đó, khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo ở nhà trường không đơn thuần là một hoạt động bổ trợ, mà là một phương thức giáo dục hiện đại, giúp người học hình thành năng lực phát hiện vấn đề từ thực tiễn, thiết kế giải pháp, tổ chức thực hiện và tinh thần dấn thân vì những giá trị tốt đẹp của cộng đồng.
“Khởi nghiệp trong giáo dục, xét đến cùng, không chỉ nhằm tạo ra doanh nghiệp mới mà quan trọng hơn là tạo ra những con người có tư duy đổi mới, có năng lực hành động và có khát vọng đóng góp cho sự phát triển của đất nước” – Bộ trưởng khẳng định.
Sinh viên đừng chỉ học để có tấm bằng đi tìm việc
Theo Bộ trưởng, ngày hội khởi nghiệp quốc gia của học sinh, sinh viên năm nay được tổ chức không chỉ nhằm tiếp tục lan tỏa tinh thần khởi nghiệp mà còn hướng tới mục tiêu cao hơn là nâng cao chất lượng, hiệu quả và chiều sâu của toàn bộ hệ sinh thái khởi nghiệp trong ngành giáo dục. Với sự tham gia của 135 dự án tiêu biểu cùng hàng trăm thí sinh, chuyên gia, doanh nghiệp và hàng nghìn học sinh, sinh viên, ngày hội thực sự là nơi hội tụ của trí tuệ, của khát vọng và của tinh thần đổi mới sáng tạo trong thế hệ trẻ.
“Chúng tôi mong muốn mỗi hoạt động trong khuôn khổ ngày hội không chỉ dừng lại ở việc trình bày ý tưởng mà phải giúp các dự án tiến thêm một bước trong hành trình phát triển: Rõ hơn về vấn đề cần giải quyết, sâu hơn về nhu cầu thị trường, hoàn thiện hơn về sản phẩm và khả thi hơn về mô hình triển khai. Điều quan trọng nhất không phải là số lượng giải thưởng mà là mức độ trưởng thành của mỗi dự án và khả năng tiếp tục phát triển sau ngày hội” – Bộ trưởng kỳ vọng.
Bộ trưởng nhấn mạnh, việc thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp không phải là tổ chức thêm một vài cuộc thi mà là tái cấu trúc lại triết lý giáo dục – đào tạo. Chúng ta cần chuyển từ tư duy quản lý giáo dục, quản lý đào tạo sang quản trị hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Nhà trường phải là một nền tảng kết nối chặt chẽ giữa doanh nghiệp – Nhà nước. Các cơ sở giáo dục ĐH, cơ sở giáo dục nghề nghiệp phải là những mắt xích trung tâm, là “hạ tầng chiến lược” – nơi tri thức được tạo ra, thử nghiệm và thương mại hóa ngay trong lòng hệ thống.
Mỗi nhà giáo không chỉ là người truyền thụ kiến thức mà phải là những “tác nhân kinh tế tri thức”. Các thầy cô phải đồng hành, hướng dẫn học sinh, sinh viên biến những kết quả nghiên cứu thành sản phẩm, dịch vụ thực tế. “Đã đến lúc chúng ta phải thay đổi thước đo thành công. Thành công của một trường ĐH, CĐ không chỉ là tỉ lệ sinh viên có việc làm đúng chuyên môn mà là bao nhiêu sinh viên có khả năng trở thành những người “tạo việc làm”, những cá nhân có thể tự tạo ra giá trị mới và cơ hội cho người khác.
Với học sinh, sinh viên, Bộ trưởng cho biết rất ấn tượng với sự đa dạng và tính thực tiễn của 135 dự án tiêu biểu lọt vào vòng chung kết năm nay; từ công nghệ xanh, trí tuệ nhân tạo đến các giải pháp vì cộng đồng. Bộ trưởng mong các em hãy thay đổi định vị bản thân, đừng chỉ học để cầm tấm bằng đi tìm việc. Hãy học để có năng lực làm chủ, năng lực nhận diện cơ hội và bản lĩnh khởi nghiệp. Các em cũng đừng sợ thất bại. Trong khởi nghiệp, thất bại không phải là dấu chấm hết mà là một “học phần” bắt buộc của sự thành công.
Người đứng đầu ngành giáo dục tin tưởng, từ những hạt giống ý tưởng hôm nay, sẽ sớm hình thành nên các doanh nghiệp khởi nghiệp, doanh nghiệp khoa học – công nghệ thực thụ, góp phần đưa Việt Nam vươn cao trên bản đồ kinh tế tri thức thế giới. Để tinh thần khởi nghiệp lan tỏa, Bộ GD-ĐT cam kết sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, tạo hành lang pháp lý thuận lợi nhất để các trường trở thành những trung tâm đổi mới sáng tạo thực thụ. Ngành giáo dục cũng mong muốn các doanh nghiệp, nhà đầu tư tiếp tục tin tưởng, đặt hàng và đồng hành cùng những dự án của học sinh, sinh viên.
Mê Tâm
Bình luận (0)