TP.HCM đặt ra mục tiêu từ nay đến năm 2030, ngành công nghiệp văn hóa đóng góp ít nhất 7% GRDP của TP; hình thành ít nhất 5 thương hiệu quốc gia về công nghiệp văn hóa trong các lĩnh vực có tiềm năng; nâng tầm ít nhất 6 thương hiệu sự kiện, lễ hội văn hóa có sức lan tỏa và đạt tiêu chuẩn quốc tế.
1. Ngày 7-1-2026, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam. Nghị quyết được xem là sự bổ sung thêm những quyết sách lớn của Đảng, là dấu mốc chiến lược nhằm củng cố “nội lực tinh thần” quốc gia trong giai đoạn phát triển mới.
Nghị quyết 80 khẳng định văn hóa là nền tảng tinh thần, sức mạnh nội sinh, và trụ cột bền vững, đặt ngang tầm với chính trị, kinh tế. Nghị quyết đã mở ra “kỷ nguyên mới” phát triển văn hóa toàn diện, hiện đại, lấy con người làm trung tâm, xây dựng sức mạnh mềm quốc gia và chủ quyền văn hóa số. Nghị quyết xác định nhiệm vụ xây dựng con người toàn diện trọng tâm là xây dựng nhân cách, lối sống, khát vọng vươn lên, gắn kết chặt chẽ các giá trị văn hóa, gia đình, quốc gia.
Đặc biệt, một trong những mục tiêu quan trọng mà Nghị quyết 80 xác lập đến năm 2045, đó là: Việt Nam trở thành một trong những trung tâm công nghiệp văn hóa – sáng tạo năng động, trong đó công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo thực sự trở thành trụ cột của phát triển bền vững, phấn đấu đóng góp 9% GDP. Điều này có nghĩa là nghị quyết xác lập đột phá biến văn hóa thành nguồn lực kinh tế, văn hóa sẽ không chỉ “giữ gìn bản sắc”, mà còn “tạo ra giá trị mới”, đóng góp thiết thực cho tăng trưởng và hình ảnh quốc gia.
2. Xác định đầu tư cho văn hóa là đầu tư cho phát triển bền vững và tương lai, trong từng giai đoạn phát triển, TP.HCM luôn quán triệt sâu sắc quan điểm chỉ đạo của Đảng, xác định phát triển kinh tế là nhiệm vụ trọng tâm, xây dựng Đảng là then chốt, xây dựng văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội. Những kết quả đạt được của TP trên lĩnh vực văn hóa thời gian qua đã góp phần đáp ứng yêu cầu của một đô thị đặc biệt, trung tâm về kinh tế, văn hóa hàng đầu cả nước. Chính các giá trị văn hóa đặc trưng của con người TP “văn minh – hiện đại – nghĩa tình”, yêu nước, đoàn kết, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm đã và đang trở thành sức mạnh nội sinh thúc đẩy kinh tế – xã hội TP phát triển, hội nhập.
TP.HCM hiện có hơn 97.000 người hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, văn học, nghệ thuật với gần 17.670 doanh nghiệp, chiếm 7,74% tổng số doanh nghiệp của TP. Tốc độ tăng trưởng bình quân của các doanh nghiệp văn hóa khoảng 14% năm và đang đóng góp khoảng 5,7% GRDP hàng năm của TP. Giai đoạn 2021-2025, các chỉ tiêu phát triển văn hóa vượt chỉ tiêu so với kế hoạch đề ra.
TP sở hữu hệ thống cảnh quan đa dạng, bao gồm có biển, núi, rừng với 321 di tích lịch sử – văn hóa, danh lam thắng cảnh, trong đó có 4 di tích quốc gia đặc biệt, 99 di tích quốc gia, 218 di tích cấp TP. TP còn sở hữu một nền văn hóa vô cùng phong phú, đặc sắc với những nét văn hóa đặc trưng của vùng đất phương Nam được tích hợp từ văn hóa cộng đồng 54 dân tộc anh em cư trú trên địa bàn, với 3 di sản phi vật thể được UNESCO ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại gồm: Hát ca trù (2009); Nghệ thuật đờn ca tài tử Nam bộ (2013); Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt (2016). Ngoài ra, TP có 15 di sản văn hóa phi vật thể được đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Nhiều lễ hội, sự kiện văn hóa được TP tổ chức tạo sự phong phú, đa dạng phục vụ nhu cầu của nhân dân. TP hiện có 284 lễ hội trong đó 274 lễ hội truyền thống, 9 lễ hội văn hóa và 1 lễ hội ngành nghề. TP là nơi đi đầu trong việc tổ chức các lễ hội hiện đại nhằm quảng bá giá trị văn hóa đặc trưng của TP, được công chúng đón nhận, thể hiện bản sắc văn hóa của TP.HCM. Không chỉ đơn thuần là sinh hoạt văn hóa mang tính cộng đồng, lễ hội ngày nay đã trở thành một dạng “tài nguyên mềm” có khả năng chuyển hóa thành giá trị kinh tế, thương hiệu và sức hút đô thị. Các hoạt động lễ hội đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng thương hiệu cho TP.HCM như một đô thị sáng tạo, năng động và giàu bản sắc văn hóa.
Đặc biệt, TP đã và đang triển khai xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh trở thành nền tảng định hình không gian văn hóa TP. Đến nay đã có hơn 5.600 mô hình, công trình được hình thành và lan tỏa rộng rãi.
Những tài nguyên văn hóa này không chỉ bảo đảm gìn giữ bản sắc văn hóa đặc trưng của TP mà chính là lợi thế, cơ hội để TP phát triển công nghiệp văn hóa thành ngành kinh tế quan trọng, góp phần nâng cao vị thế và sức hấp dẫn của TP trong hội nhập toàn cầu.
3. Mục tiêu TP đặt ra đến năm 2030 là xây dựng và phát triển văn hóa TP.HCM thống nhất trong đa dạng, trên cơ sở bảo tồn và nâng tầm các giá trị văn hóa đặc trưng các khu vực, đảm bảo hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, giữa bản sắc dân tộc và yêu cầu hội nhập. Xây dựng TP thành điểm đến hấp dẫn hàng đầu khu vực Đông Nam Á và châu Á về giao lưu văn hóa, du lịch văn hóa và thể thao.
Nhiều nhiệm vụ, giải pháp, chỉ tiêu cụ thể được TP xác lập và tập trung thực hiện. Trong đó, trọng tâm là TP tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy, thống nhất cao về nhận thức và hành động nhằm phát triển văn hóa. Xây dựng chiến lược truyền thông “Cư dân đô thị văn minh”, hình thành niềm tự hào chung về bản sắc TP.HCM trong kỷ nguyên mới.
Tập trung phát triển công nghiệp văn hóa thành ngành kinh tế quan trọng – đóng góp ít nhất 7% GRDP của TP. Hình thành các phân khu công nghiệp văn hóa đặc thù, tận dụng tối đa lợi thế của TP – đô thị đặc biệt sau hợp nhất. TP phấn đấu hình thành ít nhất 5 thương hiệu quốc gia về công nghiệp văn hóa trong các lĩnh vực có tiềm năng, như: điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, quảng cáo, du lịch văn hóa, thiết kế và thời trang. Tổ chức định kỳ và nâng tầm cho ít nhất 6 thương hiệu sự kiện, lễ hội văn hóa, thể thao có sức lan tỏa và đạt tiêu chuẩn quốc tế.
Phát triển các không gian văn hóa đọc tạo điểm nhấn chiều sâu văn hóa tại đường Nguyễn Văn Bình, Công viên 30-4, Quảng trường Nhà thờ Đức Bà, Thư viện Bà Rịa – Vũng Tàu, Công viên trung tâm phường Bình Dương…
Xác định việc hoàn thiện cơ chế, chính sách là “chìa khóa” để tạo đột phá chiến lược, khơi thông nguồn lực phát triển văn hóa, TP sẽ tiếp tục xây dựng, hoàn thiện các cơ chế, chính sách về đãi ngộ, bảo trợ, phát huy giá trị cơ sở vật chất các di tích, thiết chế văn hóa, về đào tạo, bồi dưỡng… đặc biệt là các cơ chế, chính sách đặc thù, đột phá thúc đẩy hợp tác công – tư trong lĩnh vực văn hóa. Bố trí tối thiểu 2% tổng chỉ ngân sách TP hằng năm cho văn hóa và tăng dần theo yêu cầu thực tiễn. Tập trung đầu tư, hoàn thiện hạ tầng văn hóa, thể thao, các thiết chế văn hóa quy mô như: Quảng trường Hồ Chí Minh, Bảo tàng TP, Dự án mở rộng Bảo tàng Hồ Chí Minh – chi nhánh TP.HCM, Khu liên hợp thể thao quốc tế Rạch Chiếc, trung tâm thể thao điện tử…
Một giải pháp quan trọng nữa đó là đổi mới phương thức quản lý văn hóa theo hướng kiến tạo, phục vụ. Xây dựng hệ sinh thái văn hóa, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, trong đó doanh nghiệp là động lực, người dân vừa là chủ thể vừa là trung tâm của đổi mới sáng tạo văn hóa và thụ hưởng trực tiếp giá trị, thành quả của văn hóa.
Song Hương
Bình luận (0)