Những con số mới nhất từ ngành y tế TP.HCM cho thấy một bức tranh dịch tễ không quá ồn ào nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro trong môi trường học đường. Khi học sinh trở lại nhịp học tập bình thường sau thời gian nghỉ lễ và đầu năm, các bệnh truyền nhiễm như não mô cầu, tay chân miệng và Covid-19 tiếp tục được theo dõi sát.
Trong đó, đáng chú ý là sự gia tăng của bệnh tay chân miệng ở trẻ nhỏ, cùng với nguy cơ âm thầm nhưng nguy hiểm từ não mô cầu – căn bệnh có thể diễn tiến rất nhanh nếu không được phát hiện kịp thời.
Những điều đáng lo ngại
Theo thông tin từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC), từ đầu năm 2026 đến nay, TP ghi nhận 6 trường hợp mắc bệnh não mô cầu, chủ yếu ở lứa tuổi thanh thiếu niên, phân bố rải rác tại một số phường, xã. Dù tất cả các ca đều đã hồi phục và chưa có trường hợp tử vong, nhưng đây vẫn là tín hiệu cần được cảnh giác, đặc biệt trong môi trường trường học – nơi học sinh sinh hoạt tập trung với mật độ cao.
Não mô cầu là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm lây qua đường hô hấp, thông qua tiếp xúc gần với dịch tiết mũi họng. Trong môi trường lớp học, chỉ cần một học sinh mang vi khuẩn nhưng chưa có biểu hiện rõ ràng cũng có thể trở thành nguồn lây cho nhiều bạn khác. Những hành vi tưởng chừng vô hại như dùng chung ly nước, ăn chung muỗng, hoặc nói chuyện ở khoảng cách gần trong không gian kín đều làm tăng nguy cơ lây nhiễm.
Điều đáng lo ngại là bệnh có thể tiến triển rất nhanh. Chỉ trong vòng 24 giờ kể từ khi khởi phát, bệnh có thể gây biến chứng nặng, thậm chí tử vong nếu không được xử lý kịp thời. Tuy nhiên, nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách, khả năng hồi phục sẽ cao hơn và giảm thiểu nguy cơ để lại di chứng.
Trong bối cảnh đó, trường học không chỉ là nơi học tập mà còn trở thành tuyến phòng thủ đầu tiên trong việc phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường về sức khỏe. Vai trò của giáo viên chủ nhiệm, cán bộ y tế trường học và cả bạn bè cùng lớp trở nên đặc biệt quan trọng. Một học sinh có biểu hiện sốt, đau đầu, mệt mỏi bất thường cần được theo dõi kỹ, không nên chủ quan xem đó chỉ là cảm cúm thông thường.
Song song với nguy cơ từ não mô cầu, bệnh tay chân miệng đang cho thấy xu hướng gia tăng rõ rệt, đặc biệt ở lứa tuổi mầm non và tiểu học. Tính đến ngày 29-3-2026, TP.HCM đã ghi nhận 9.107 ca mắc, tăng hơn 191% so với cùng kỳ năm trước. Riêng tuần 13, số ca mắc mới lên tới 940 trường hợp, tăng gần 43% so với trung bình 4 tuần trước đó.
Đây là con số không thể xem nhẹ, bởi tay chân miệng là bệnh lây lan nhanh trong môi trường lớp học, nhất là ở nhóm trẻ dưới 5 tuổi – lứa tuổi chưa có ý thức tự bảo vệ và thường xuyên tiếp xúc gần với bạn bè. Việc dùng chung đồ chơi, tiếp xúc với bề mặt chưa được khử khuẩn hoặc thói quen đưa tay lên miệng là những yếu tố khiến bệnh dễ dàng lan rộng.
Đáng chú ý, kết quả giám sát cho thấy sự xuất hiện của virus Enterovirus 71 (EV71), một chủng có độc lực cao, từng gây ra các đợt dịch lớn trước đây. Virus này không chỉ lây nhanh mà còn có thể gây biến chứng nặng như viêm não, viêm cơ tim, thậm chí tử vong nếu không được phát hiện sớm.
Triển khai các biện pháp phòng chống dịch
Trước diễn biến này, ngành y tế TP.HCM đã tăng cường phối hợp với ngành giáo dục để triển khai các biện pháp phòng chống dịch ngay trong trường học. Các buổi tập huấn trực tuyến đã được tổ chức cho giáo viên và nhân viên y tế trường học nhằm nâng cao kỹ năng nhận diện, xử lý và phòng ngừa bệnh tay chân miệng.
Tại nhiều trường mầm non, việc điểm danh hằng ngày không chỉ nhằm quản lý sĩ số mà còn trở thành công cụ quan trọng để phát hiện sớm các trường hợp nghi nhiễm. Khi một trẻ nghỉ học, giáo viên được yêu cầu tìm hiểu nguyên nhân, từ đó kịp thời thông báo cho trạm y tế nếu có dấu hiệu bất thường.
Bên cạnh đó, các hoạt động vệ sinh, khử khuẩn lớp học, đồ chơi, dụng cụ học tập được tăng cường. Thói quen rửa tay bằng xà phòng được hướng dẫn và thực hành thường xuyên cho trẻ, không chỉ như một kỹ năng sống mà còn là biện pháp phòng bệnh hiệu quả.
Trong khi đó, Covid-19 hiện đang được kiểm soát ở mức thấp. Từ đầu năm đến nay, TP ghi nhận 5 ca mắc điều trị ngoại trú, giảm 60% so với cùng kỳ năm trước và chưa phát hiện biến thể mới. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc có thể lơ là. Các biện pháp vệ sinh cá nhân, đeo khẩu trang khi cần thiết và giữ khoảng cách trong môi trường đông người vẫn là những nguyên tắc cơ bản cần duy trì.
Ở góc độ y tế học đường, những diễn biến trên cho thấy một thực tế rõ ràng: trường học không thể đứng ngoài cuộc trong công tác phòng chống dịch. Không chỉ là nơi tiếp nhận thông tin, nhà trường cần chủ động xây dựng môi trường học tập an toàn, từ việc đảm bảo thông thoáng lớp học, duy trì vệ sinh đến việc phối hợp chặt chẽ với phụ huynh trong theo dõi sức khỏe học sinh.
Phụ huynh cũng đóng vai trò không thể thay thế. Việc quan sát các dấu hiệu bất thường ở trẻ như sốt, phát ban, loét miệng, mệt mỏi hay thay đổi hành vi cần được thực hiện hằng ngày. Khi nghi ngờ trẻ mắc bệnh, cần cho trẻ nghỉ học và đưa đến cơ sở y tế để được thăm khám, tránh tình trạng cho trẻ đến lớp khi chưa khỏi hẳn, vô tình trở thành nguồn lây cho các bạn khác.
Trong bối cảnh các bệnh truyền nhiễm vẫn đang tồn tại song song và có thể bùng phát bất cứ lúc nào, việc nâng cao nhận thức và kỹ năng phòng bệnh trong học đường là điều cần thiết. Không phải đến khi có dịch lớn mới hành động, mà chính những biện pháp nhỏ, được duy trì hằng ngày mới là yếu tố quyết định giúp bảo vệ sức khỏe cho học sinh.
Ở góc độ rộng hơn, những diễn biến dịch bệnh hiện nay cho thấy nguy cơ lây lan vẫn luôn hiện hữu trong môi trường sinh hoạt tập thể đông người. Khi học sinh trở lại trường lớp với mật độ tiếp xúc cao, chỉ một sơ suất nhỏ trong thói quen vệ sinh hay theo dõi sức khỏe cũng có thể tạo thành mắt xích lây nhiễm. Vì vậy, việc duy trì những nguyên tắc phòng bệnh cơ bản, phát hiện sớm dấu hiệu bất thường và xử lý kịp thời không chỉ giúp bảo vệ từng cá nhân, mà còn góp phần giữ an toàn cho cả cộng đồng.
Thủy Phạm
Bình luận (0)