Kỳ nghỉ hè dài, nhất là với học sinh các lớp nhỏ, thường mang đến không ít khó khăn cho phụ huynh trong việc quản lý, chăm sóc và định hướng sinh hoạt cho con. Tuy nhiên, nếu biết sắp xếp, lên kế hoạch hợp lý, đây lại là “thời gian vàng” để trẻ phát triển toàn diện cả về thể chất, trí tuệ lẫn kỹ năng sống.
Những khó khăn…
Kỳ nghỉ hè, về bản chất, là khoảng thời gian để học sinh được nghỉ ngơi, tái tạo năng lượng sau một năm học căng thẳng. Thế nhưng, với nhiều gia đình, đặc biệt là phụ huynh có con nhỏ ở bậc mầm non và tiểu học, đây lại trở thành một “bài toán khó”. Trước hết là vấn đề trông giữ và quản lý thời gian của trẻ. Khi ba mẹ vẫn phải đi làm, việc để con ở nhà một mình hoặc gửi ông bà, người thân không phải lúc nào cũng thuận lợi. Nhiều phụ huynh lo lắng con thiếu sự giám sát, dễ gặp nguy hiểm hoặc hình thành thói quen sinh hoạt không lành mạnh.
Một trong những biểu hiện dễ thấy nhất là trẻ ngủ nướng, sinh hoạt đảo lộn. Không còn áp lực giờ giấc đến trường, nhiều trẻ thức khuya, dậy muộn, bỏ bữa sáng, ảnh hưởng đến đồng hồ sinh học và sức khỏe lâu dài. Bên cạnh đó là tình trạng lệ thuộc vào thiết bị điện tử. “Ti vi, điện thoại, máy tính bảng trở thành “bạn đồng hành” suốt ngày của trẻ. Việc trẻ xem nội dung giải trí quá nhiều, thiếu kiểm soát không chỉ gây hại cho thị lực mà còn làm giảm khả năng tập trung, hạn chế giao tiếp xã hội”, một phụ huynh ngụ ở phường Thới An (TP.HCM) lo lắng.
Một hệ lụy khác là nguy cơ thừa cân, béo phì và suy giảm thể lực. Khi trẻ ít vận động, ăn uống không điều độ, tiêu thụ nhiều đồ ăn nhanh, nước ngọt, cơ thể dễ tích tụ năng lượng dư thừa. Đồng thời, việc thiếu hoạt động ngoài trời khiến sức đề kháng giảm sút.
Không ít phụ huynh còn than phiền về tình trạng trẻ trở nên lười biếng, thiếu kỷ luật. Không có lịch học cụ thể, trẻ dễ rơi vào trạng thái “thả trôi”, không làm việc nhà, không đọc sách, thậm chí mất dần thói quen học tập. Với học sinh cuối cấp hoặc chuẩn bị chuyển cấp, kỳ nghỉ hè còn tiềm ẩn nguy cơ “quên kiến thức”. “Nếu không được ôn tập hợp lý, nhiều em khi quay lại trường gặp khó khăn trong việc bắt nhịp với chương trình mới”, giáo viên chủ nhiệm lớp 8 một trường THCS tại phường Tân Sơn Nhất (TP.HCM) trao đổi với phụ huynh học sinh trong buổi họp cuối năm. Tất cả những điều trên khiến không ít phụ huynh cảm thấy kỳ nghỉ hè của con thực sự là… một “gánh nặng vô hình”.
Biến hè thành “thời gian vàng”
Thực tế cho thấy, kỳ nghỉ hè không phải là vấn đề, mà vấn đề nằm ở cách phụ huynh tổ chức và đồng hành cùng con. Nếu biết tận dụng, đây chính là khoảng thời gian quý giá để trẻ phát triển toàn diện. Trước hết, phụ huynh cần xây dựng một thời gian biểu hợp lý cho con. Không cần quá cứng nhắc như trong năm học, nhưng nên có khung giờ tương đối ổn định cho việc ngủ, ăn, vui chơi và học tập. Việc duy trì nếp sinh hoạt giúp trẻ không bị “lệch nhịp” khi quay lại trường.
Khuyến khích trẻ tham gia các hoạt động thể dục, thể thao là một giải pháp quan trọng. Bơi lội, bóng đá, cầu lông, võ thuật… không chỉ giúp nâng cao thể lực mà còn rèn luyện tính kỷ luật, tinh thần đồng đội. Với những gia đình không có điều kiện cho con tham gia lớp học, chỉ cần duy trì thói quen vận động mỗi ngày như đạp xe, đi bộ, tập thể dục buổi sáng cũng mang lại hiệu quả tích cực.
Đa dạng hóa hoạt động học tập ngoài nhà trường cũng là hướng đi được nhiều phụ huynh lựa chọn. Các khóa học ngoại ngữ, kỹ năng sống, nghệ thuật (vẽ, nhạc, múa), STEM… giúp trẻ khám phá sở thích, phát triển năng lực cá nhân. Tuy nhiên, cần tránh tình trạng “nhồi nhét”, biến kỳ nghỉ hè thành một năm học thứ hai.
Một xu hướng đáng chú ý hiện nay là các khóa học trải nghiệm như học kỳ quân đội, trại hè kỹ năng. Những chương trình này giúp trẻ rèn luyện tính tự lập, kỷ luật, biết chia sẻ và thích nghi với môi trường tập thể. Tuy nhiên, phụ huynh cần tìm hiểu kỹ về đơn vị tổ chức, nội dung chương trình để đảm bảo phù hợp với độ tuổi và tính cách của con.
Tăng cường thời gian gắn kết gia đình cũng là yếu tố không thể bỏ qua. Những chuyến du lịch, dã ngoại, về quê thăm ông bà hay đơn giản là cùng nhau nấu ăn, đọc sách, trò chuyện… đều góp phần nuôi dưỡng cảm xúc và kỹ năng sống cho trẻ. Đặc biệt, phụ huynh nên khuyến khích con tham gia việc nhà phù hợp với lứa tuổi như dọn phòng, rửa bát, tưới cây. Đây là cách giúp trẻ hình thành trách nhiệm, tính tự lập và hiểu giá trị của lao động.
Về mặt học tập, phụ huynh cần có cách tiếp cận linh hoạt: Với học sinh đang học tiểu học và THCS, nên ôn tập nhẹ nhàng kiến thức cũ, kết hợp đọc sách, làm bài tập vừa sức để duy trì thói quen học tập. Không nên ép trẻ học trước chương trình quá nhiều, dễ gây tâm lý chán nản. Đối với trẻ chuẩn bị vào lớp 1, đây là giai đoạn đặc biệt quan trọng. Phụ huynh nên giúp con làm quen với chữ cái, con số qua trò chơi, hình ảnh sinh động. Rèn luyện các kỹ năng cơ bản như cầm bút, ngồi học đúng tư thế, tập trung trong thời gian ngắn. Quan trọng hơn cả là chuẩn bị tâm lý, tạo cho trẻ sự hào hứng, mong chờ khi bước vào môi trường học tập mới. Một yếu tố không thể thiếu là quản lý việc sử dụng thiết bị điện tử. Thay vì cấm đoán hoàn toàn, phụ huynh nên đặt ra quy định rõ ràng về thời gian sử dụng, đồng thời định hướng nội dung phù hợp, mang tính giáo dục.
Cuối cùng, điều quan trọng nhất là sự đồng hành của ba mẹ. Không có một “công thức chung” cho mọi gia đình, nhưng khi phụ huynh quan tâm, lắng nghe và cùng con xây dựng kế hoạch hè, trẻ sẽ cảm thấy được tôn trọng và chủ động hơn trong các hoạt động của mình. Theo ThS. Ngô Thế Lâm (giảng viên Khoa Lý luận cơ bản, Trường ĐH Khánh Hòa), mỗi kỳ nghỉ hè, nhiều phụ huynh vẫn quan tâm đến việc đưa con đi học thêm, tăng cường bồi bổ kiến thức, điều này là cần thiết nhưng không nên quá coi trọng, khắt khe. Bằng chứng là rất nhiều trẻ không thích học, thậm chí stress chỉ vì áp lực học tập kiến thức trong kỳ nghỉ hè. Phụ huynh cũng vì yêu con, mong muốn con giỏi, không thua kém bạn bè nên dù nghỉ hè vẫn bắt trẻ đi học thêm ở rất nhiều trung tâm. “Chúng ta nên hiểu rằng, người lớn sau một ngày miệt mài lao động cũng cần nghỉ ngơi, phục hồi sức lực. Tất nhiên, trẻ con cũng cần điều đó. Sau một năm học, quăng quật từ trường học đến học thêm, rõ ràng các em cần được thư giãn, thậm chí được phép giảm tối đa áp lực học hành để có khoảng thời gian giải trí bổ ích trong kỳ nghỉ hè”, ThS. Ngô Thế Lâm cho biết thêm.
Kỳ nghỉ hè, nếu buông lỏng, có thể trở thành khoảng thời gian lãng phí, thậm chí gây ra nhiều hệ lụy. Nhưng nếu được tổ chức hợp lý, đây sẽ là “khoảng lặng cần thiết” để trẻ phát triển toàn diện, tích lũy trải nghiệm và trưởng thành. Vì vậy, thay vì coi hè là gánh nặng, mỗi phụ huynh có thể xem đó là một cơ hội để hiểu con hơn, đồng hành cùng con và giúp con lớn lên một cách cân bằng, lành mạnh.
Hậu Nguyên
Bình luận (0)