Thời tiết mùa hè nắng nóng là điều kiện thuận lợi để bệnh dại bùng phát. Tuy nhiên, không chỉ ở nông thôn mà ngay cả ở thành thị vẫn còn rất nhiều người vô ý thức thả rông chó. Hậu quả, ngoài gây ô nhiễm môi trường do chó phóng uế bừa bãi, còn đe dọa đến sức khỏe, tính mạng của người dân khi không may bị chó cắn…
Thú cưng hay thú dữ?
Theo thống kê của Bộ Y tế, trung bình mỗi năm nước ta có khoảng 70-90 trường hợp tử vong do chó cắn nhưng không đi tiêm vắc-xin phòng dại; còn số người đi tiêm phòng dại do chó cắn thì lên tới cả trăm ngàn trường hợp.
Riêng năm 2026, từ đầu năm đến nay, cả nước ghi nhận hàng chục trường hợp tử vong do chó dại cắn. Nhiều nhất là tỉnh Tây Ninh ghi nhận 7 ca (trong đó một trường hợp bị chó chạy rông ngoài đường cắn, 6 trường hợp bị chó nhà và chó nhà người quen cắn). Tại TP.HCM, gần cuối tháng 2, một người đàn ông 63 tuổi (ở xã Long Hải) đã tử vong sau hơn một tháng bị chó nhà cắn. Trước đó, con chó này cũng đã cắn một người nhưng người này nhanh chóng tiêm vắc-xin nên không sao…
Chị Hoàng Lê (xã Nhà Bè) cho biết, cách đây 3 tuần chị về quê (tỉnh Lâm Đồng) dự đám tang người em họ do chó cắn. Theo đó, con chó này của nhà hàng xóm và nó đã cắn 3 người trước đó. Cả 3 nạn nhân đều đi tiêm vắc-xin, còn em họ của chị Lê thì không đi tiêm. Hơn một tháng sau, người này có các biểu hiện như sốt, sợ ánh sáng, sợ nước… nên được người nhà đưa đến cơ sở y tế địa phương rồi được chuyển đến Bệnh viện Nhiệt đới TP.HCM. Ở bệnh viện 3 ngày, gia đình xin cho xuất viện về nhà và nạn nhân đã tử vong trên đường đi…
Các bác sĩ khuyến cáo, bệnh dại có tỷ lệ tử vong gần như là 100%. Hiện nay chỉ có một cách duy nhất là tiêm vắc-xin phòng bệnh dại. Theo đó, khi bị chó cắn (bất kể là chó lạ hay chó nhà nuôi), người dân phải nhanh chóng rửa vết thương với xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn dưới vòi nước chảy từ 15-20 phút. Đây là cách sơ cứu đơn giản và hiệu quả nhất để làm giảm lượng virus dại (nếu có) tại vết thương. Người dân lưu ý không làm dập vết thương, không băng kín vết thương. Sau sơ cứu tại nhà thì phải đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được tư vấn và tiêm phòng kịp thời. Người dân không tự ý điều trị, không đi khám thầy lang…
Không chỉ tử vong do chó cắn và lây truyền bệnh dại, không ít trường hợp tử vong do chó cắn vào những chỗ hiểm, vết thương quá nặng. Gần đây nhất là trường hợp ông Đ.H.Q. (83 tuổi, xã Việt Xuyên, Hà Tĩnh). Theo đó, trưa 2-4, ông Q. lấy cơm cho chó ăn thì bị con vật lao tới cắn liên tục. Nghe tiếng hô hoán, hàng xóm chạy sang dùng gậy xua đuổi con chó, sau đó gọi xe cấp cứu đưa ông Q. tới Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Tĩnh. Tuy nhiên do có nhiều vết thương nặng ở vùng ngực và cổ nên nạn nhân đã tử vong. Được biết, con chó becgie cắn ông Q. là thú cưng nạn nhân nuôi khi nó còn nhỏ, hiện nặng khoảng 50kg. Bình thường, con vật được xích lại bên cột nhà, đến bữa thì cho ăn.
Nhiều trường hợp đang đứng ở nơi công cộng cũng bị chó thả rông xông vào cắn. Gần đây nhất (ngày 14-4), 3 phụ nữ ở phường Vinh Lộc (tỉnh Nghệ An) đang tập thể dục buổi sáng thì bất ngờ một con chó nặng khoảng 10kg lao vào cắn. Hậu quả là ngoài việc phải đi tiêm vắc-xin phòng dại, 2 trong số 3 nạn nhân còn phải nhập viện do có nhiều vết thương…
Thả rông chó có thể bị phạt… tù
Mặc dù đã có quy định xử phạt hành chính đối với hành vi thả rông vật nuôi (trong đó có chó) tại đô thị, nơi công cộng nhưng do mức phạt chưa có tính răn đe (phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 300-500 ngàn đồng theo Nghị định 144 năm 2021) nên nhiều người không sợ, vẫn vô tư thả rông chó ra ngoài.
Chị Bảo Uyên (phường Phú Thuận, TP.HCM) bức xúc: “Không ngày nào tôi ra khỏi nhà mà không gặp chó thả rông. Từ hẻm nhỏ ra đường lớn, từ vùng ven vào trung tâm, chỗ nào cũng dễ dàng nhìn thấy chó không rọ mõm, không dây xích chạy lăng xăng. Chúng không chỉ xả bậy ra đường mà còn có nguy cơ cao gây tai nạn cho người tham gia giao thông khi nó chạy ra đường; cắn người đi đường. Tôi đã tận mắt chứng kiến nhiều người tham gia giao thông vì tránh một con chó, hoặc đâm phải chó mà ngã lăn ra đường, xây xước mặt mũi, chân tay, hư hỏng xe máy. Những lúc đó nạn nhân chỉ biết than thở bản thân xui chứ không biết tìm chủ vật nuôi ở đâu để bắt đền. Tôi cũng không ít lần tham gia các cuộc họp ở địa phương, hầu như cuộc họp nào, người dân cũng phản ánh với chính quyền về vấn nạn chó thả rông…”.
Tại các công viên lớn, nhỏ trên địa bàn TP.HCM, nhiều người dân bày tỏ bức xúc khi cùng lúc xuất hiện hàng chục con chó thả rông không được rọ mõm, không có dây xích…
Nhằm hạn chế những tác hại của việc thả rông chó, năm 2025, Chính phủ đã ban hành Nghị định 282 (có hiệu lực từ 15-12-2025) với những quy định “mạnh tay” hơn.
Cụ thể, phạt tiền từ 500 ngàn – 1 triệu đồng (hoặc cảnh cáo) đối với hành vi để vật nuôi chạy rông, xâm lấn nơi công cộng; Phạt tiền từ 2-3 triệu đồng đối với hành vi để vật nuôi gây thương tích hoặc gây thiệt hại tài sản cho cá nhân, tổ chức khác.
Điều đáng nói là để những quy định này không “nằm trên giấy”, nghị định nêu rõ quy trình xử phạt, thẩm quyền xử phạt thuộc về chủ tịch UBND cấp xã/phường. Lực lượng công an xã, phường là đơn vị trực tiếp phát hiện, lập biên bản.
Bên cạnh trách nhiệm hành chính, chủ vật nuôi còn có nguy cơ phải chịu trách nhiệm dân sự và hình sự. Cụ thể, nếu vật nuôi chạy ngoài đường gây tai nạn cho người tham gia giao thông; cắn người thì chủ vật nuôi phải bồi thường toàn bộ thiệt hại theo Bộ luật Dân sự 2015 bao gồm: chi phí khám chữa bệnh, chi phí sửa chữa tài sản (xe, đồ đạc), thu nhập bị mất của nạn nhân, tiền bồi thường tổn thất tinh thần. Nghiêm trọng hơn, chủ vật nuôi còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội vô ý gây thương tích (điều 138 Bộ luật Hình sự 2015) nếu vật nuôi vì thả rông mà gây tổn thương cơ thể cho nạn nhân từ 11% trở lên, chết người. Thậm chí, trong trường hợp chủ vật nuôi biết rõ chó nguy hiểm nhưng vẫn cố tình thả ra để tấn công người khác, có thể bị xem xét tội giết người.
Để thú cưng của mình không làm hại người khác và hại cả chủ, ngành chức năng khuyến cáo người dân nuôi chó cần sử dụng dây dắt khi đưa chó ra nơi công cộng. Đối với chó lớn, chó dữ, bắt buộc phải rọ mõm đúng quy định. Không để chó tự ý chạy ra đường, kể cả khi chủ nhà có mặt. Đặc biệt phải thực hiện tiêm phòng đầy đủ, nhất là vắc-xin dại…
Thùy Linh
Bình luận (0)