Việc đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào giảng dạy đang mở ra nhiều cơ hội đổi mới phương pháp dạy học, đặc biệt ở bậc tiểu học. Tuy nhiên, theo nhiều giáo viên và cán bộ quản lý tại TP.HCM, để công nghệ này phát huy hiệu quả, quá trình ứng dụng cần được thực hiện một cách tiết chế, có kiểm soát và đặt trong vai trò hỗ trợ, không thay thế người thầy.
Phát huy hiệu quả nhờ trực quan hóa và cá nhân hóa học tập
Theo cô Bùi Thị Thu Hà (giáo viên Trường Tiểu học Đống Đa, phường Tân Hòa), thực tế giảng dạy cho thấy ở một số môn học đòi hỏi tính trực quan cao, nhiều hiện tượng tự nhiên còn khá trừu tượng, khó quan sát trực tiếp. Nếu chỉ sử dụng phương pháp dạy học truyền thống, tiết học dễ trở nên khô khan, học sinh tiếp thu kiến thức một chiều.
Trong bối cảnh đó, cô Hà đánh giá việc tích hợp AI mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Cụ thể, AI hỗ trợ giáo viên xây dựng học liệu đa phương tiện, thiết kế các mô phỏng sinh động, giúp học sinh dễ hình dung và gắn kiến thức khoa học với thực tiễn. Đồng thời, AI góp phần giảm áp lực cho giáo viên, tăng tính tương tác trong lớp học, hỗ trợ cá nhân hóa hoạt động học tập, từng bước hình thành cho học sinh ý thức sử dụng công nghệ an toàn, hiệu quả, chủ động tiếp thu kiến thức và tự tìm tòi, khai thác.
AI có thể được ứng dụng trong nhiều khâu như xây dựng và thiết kế bài giảng; mô phỏng, trực quan hóa kiến thức; cá nhân hóa hoạt động học tập; tổ chức các hoạt động học tập tích cực; kiểm tra, đánh giá cũng như đóng vai trò là công cụ hỗ trợ học tập cho học sinh. “Ở bậc tiểu học, một số môn học như khoa học có nhiều khái niệm trừu tượng, hiện tượng khó quan sát bằng mắt thường. AI có thể hỗ trợ mô phỏng các quá trình khoa học phức tạp, giúp học sinh dễ quan sát và tiếp thu bài tốt hơn. Thông qua việc triển khai đồng bộ từ thiết kế bài giảng, cá nhân hóa học tập đến tích hợp trợ lý ảo, AI giúp biến kiến thức trừu tượng thành những trải nghiệm trực quan, sinh động, qua đó phát huy tính tích cực của học sinh”, cô Hà phân tích.
Tuy nhiên, từ thực tiễn triển khai, cô Hà nhấn mạnh, AI không thể thay thế hoàn toàn vai trò của giáo viên mà chỉ nên được xem là công cụ hỗ trợ đắc lực. Giáo viên vẫn là người tổ chức, dẫn dắt lớp học, đồng thời dành thời gian quan tâm, kết nối trực tiếp với từng học sinh.
Đặc biệt, trong quá trình sử dụng AI, giáo viên cần kiểm soát chặt chẽ nội dung, đảm bảo tính chính xác và phù hợp với lứa tuổi học sinh. “Đôi khi AI cung cấp thông tin sai lệch nhưng lại trình bày rất thuyết phục. Vì vậy, giáo viên tuyệt đối không phó mặc việc chuẩn bị bài cho máy móc. Mọi tài liệu, hình ảnh, kiến thức do AI tạo ra đều phải được kiểm duyệt kỹ lưỡng, đối chiếu với chương trình, sách giáo khoa trước khi đưa vào giảng dạy, nhằm đảm bảo tính chuẩn xác và phù hợp với nhận thức của học sinh tiểu học”, cô Hà lưu ý.
Bên cạnh đó, giáo viên cần chú trọng định hướng học sinh sử dụng AI một cách an toàn và hiệu quả. Việc tiếp cận công nghệ cần gắn với giáo dục ý thức công dân số, giúp học sinh không sao chép máy móc, không tin tưởng tuyệt đối vào mọi đáp án của AI, biết bảo mật thông tin cá nhân và tôn trọng bản quyền nội dung.
Không chạy theo, tránh lệ thuộc và lạm dụng AI
Không phủ nhận những lợi ích mà AI mang lại, đặc biệt trong việc làm phong phú, sinh động bài giảng và tạo hứng thú học tập cho học sinh tiểu học, cô Nguyễn Thị Minh Nguyệt (Hiệu trưởng Trường Tiểu học Hiệp Tân, phường Phú Thạnh) cho rằng điều quan trọng là giáo viên cần sử dụng công nghệ sao cho thân thiện, gần gũi với học sinh, không xem AI như một công cụ toàn năng hay lệ thuộc hoàn toàn vào nó.
Theo cô Nguyệt, thực tế cho thấy khi bắt đầu sử dụng AI, một số giáo viên có xu hướng lạm dụng, đưa AI vào mọi hoạt động, khiến bài học trở nên cứng nhắc, thiếu cảm xúc, lớp học bị “ngộp” trong công nghệ. “Chẳng hạn, với các bài đồng dao, nên sử dụng những nội dung sẵn có, quen thuộc với học sinh thay vì để AI sáng tác. Những sản phẩm do AI tạo ra khó có thể khơi gợi cảm xúc tự nhiên cho các em”, cô chia sẻ.
Ở góc độ quản lý, ông Phạm Thanh Bình (chuyên viên Phòng Giáo dục Phổ thông, Sở GD-ĐT TP.HCM) cho rằng giáo viên cần mạnh dạn vận dụng AI trong các môn học và hoạt động giáo dục, song phải có sự tính toán hợp lý để đảm bảo nội dung phù hợp, sử dụng hài hòa, qua đó góp phần phát triển các năng lực cho học sinh như trình bày, phản biện, thuyết trình khi tham gia các hoạt động học tập.
Trong khi đó, ông Nguyễn Thái Vĩnh Nguyên (Phó Trưởng phòng Giáo dục Phổ thông, Sở GD-ĐT TP.HCM) nhận định, để tổ chức tiết học có ứng dụng AI một cách khoa học, sáng tạo, yếu tố then chốt nằm ở năng lực tự học, tinh thần đổi mới không ngừng của giáo viên. Đồng thời cần có sự chủ động, mạnh dạn từ đội ngũ cán bộ quản lý, hiệu trưởng trong việc tạo điều kiện để giáo viên tiếp cận công nghệ một cách bài bản.
| “Phủ” AI vào 100% trường học
Ông Nguyễn Bảo Quốc (Phó Giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM) thông tin: Từ học kỳ II năm học 2025-2026, các trường THPT chuyên; trường thực hiện nội dung giáo dục chất lượng cao, tiên tiến, hội nhập khu vực và quốc tế; trường được công nhận đạt tiêu chuẩn trường học số trên địa bàn TP.HCM sẽ thực hiện thí điểm triển khai nội dung giáo dục AI cho học sinh. Đối với các trường phổ thông còn lại đảm bảo 100% thực hiện lồng ghép trong các môn học, hoạt động giáo dục thuộc Chương trình giáo dục phổ thông và lồng ghép mục tiêu giáo dục AI vào kế hoạch giáo dục của nhà trường, kế hoạch dạy học của từng môn học và hoạt động giáo dục. Đối với các trường đã đảm bảo điều kiện triển khai nội dung giáo dục AI cho học sinh thì chủ động lựa chọn hình thức triển khai phù hợp và lồng ghép mục tiêu giáo dục AI vào kế hoạch giáo dục của nhà trường, kế hoạch dạy học của từng môn học và hoạt động giáo dục. |
Ông Nguyên cũng nhấn mạnh, việc ứng dụng AI phải gắn với mục tiêu hình thành năng lực số cho học sinh thông qua các hoạt động dạy học, giúp các em sử dụng công nghệ một cách có kiểm soát và hiệu quả. Đáng chú ý, ông lưu ý giáo viên và nhà trường không nên “chạy theo AI” hay lạm dụng công nghệ. Không phải hoạt động nào cũng cần lồng ghép AI, bởi điều này không những không giúp phát triển năng lực học sinh mà còn hạn chế chính khả năng của giáo viên. “Đưa AI vào dạy học phải có sự chọn lọc. Không phải tiết học nào, bài học nào cũng cần AI. Nếu lạm dụng, giáo viên có thể vô tình bỏ qua năng lực của chính mình. Ví dụ, giáo viên được đào tạo để đọc, nhưng ngay cả trong bài tập đọc cũng sử dụng video AI đọc thay thì không cần thiết”, ông Nguyên nêu rõ.
Từ đó, ông Nguyên đề nghị hiệu trưởng các trường tiểu học cần quan tâm đầu tư nguồn lực, trang thiết bị, tạo điều kiện để giáo viên tiếp cận và ứng dụng AI trong dạy học một cách hiệu quả, bài bản.
Bài, ảnh: Đỗ Yến
Bình luận (0)