Đa dạng không gian học tập, trải nghiệm là cách nhiều trường THPT tại TP.HCM đổi mới trong giảng dạy môn ngữ văn, đưa môn học đến gần hơn với học sinh và gắn liền với thực tế cuộc sống.
Học sinh… hóa thân để học văn
Sân khấu hóa tác phẩm văn học là phương pháp giảng dạy môn ngữ văn không quá mới mẻ song tính hiệu quả lại rất cao, do đó vẫn đang là phương pháp đổi mới được nhiều trường THPT chọn lựa. Tuy nhiên, không dừng ở việc thể hiện, hóa thân nhân vật văn học một cách thuần túy, khi truyền tải bằng hình thức này, giáo viên tạo điều kiện để học sinh “phô diễn” năng lực, tố chất bản thân, vì thế nhân vật văn học hiện lên vừa thể hiện được tính cách, vừa có đời sống riêng…
Mới đây, Trường THPT Nguyễn Huệ (phường Long Bình) đã tổ chức cuộc thi sân khấu hóa tác phẩm văn học với chủ đề “Tuổi trẻ – chọn để sống”. Cuộc thi là sân chơi văn học gắn liền với việc đổi mới giảng dạy môn ngữ văn, tạo sự hứng thú cho học sinh trong học tập. Thay vì những bài giảng lý thuyết thuần túy, thông qua sân chơi này, các tác phẩm truyện ngắn, tiểu thuyết đã được học sinh “thổi hồn” qua nhiều hình thức biểu diễn phong phú. Từ diễn kịch đến hát, múa, nhảy và các hoạt cảnh đặc sắc, tất cả tạo nên một không gian nghệ thuật đa sắc màu. Sự sáng tạo của học sinh còn thể hiện qua việc các em tự mình thiết kế đạo cụ, hóa trang và ứng dụng hội họa vào từng tiết mục. Điều này đã mang đến cho mỗi tác phẩm biểu diễn có chiều sâu, không chỉ thể hiện trọn vẹn thông điệp tác phẩm mà phần nào còn truyền tải được mong muốn, ý đồ mà các em gửi gắm trong tiết mục.
Cô Bùi Thị Thu Hà (giáo viên môn ngữ văn, Chủ nhiệm CLB Văn học Trường THPT Nguyễn Huệ) đánh giá, sự kết hợp giữa học thuật và kỹ năng thực tế đã biến văn chương trở thành một môn học gần gũi, sống động, giúp học sinh tự tin hơn trong việc khẳng định bản sắc cá nhân đúng như tinh thần “chọn để sống” mà cuộc thi hướng tới. “Với hình thức sân khấu hóa, không chỉ giúp truyền tải được nội dung, ý nghĩa, thông điệp tác phẩm mà còn cho phép học sinh phát huy được hết các khả năng của bản thân từ diễn xuất, điện ảnh đến các loại hình nghệ thuật khác. Qua đó hình thành cho các em kỹ năng làm việc nhóm, tự tin thể hiện trước đám đông – những kỹ năng ngoài lớp học. Trên hết, bằng hình thức này, khi được hóa thân thành nhân vật văn học, học sinh sẽ học văn một cách tự nhiên, dễ dàng, gửi gắm được tâm tư, tình cảm của các em đối với nhân vật, đưa môn học gắn liền với đời sống”, cô Hà chia sẻ.
Tương tự, sân khấu hóa tác phẩm văn học cũng là hình thức đổi mới phương pháp giảng dạy được Tổ ngữ văn Trường THPT Nguyễn Thị Diệu (phường Xuân Hòa) thực hiện. Không chỉ là một giờ học thông thường, tiết học đã trở thành một “sàn diễn chuyên nghiệp” để học sinh lớp 10A9 tái hiện hai tác phẩm mang sắc thái đối lập: truyện ngắn trào phúng “Đồng hào có ma” và tác phẩm được mệnh danh là bản tuyên ngôn độc lập hào hùng “Nam Quốc Sơn Hà”. Ở đó, văn chương bước ra từ trang sách để sống động qua các màn trình diễn đầy ấn tượng của học sinh. Theo cô Lê Thị Thanh Uyên (giáo viên môn ngữ văn Trường THPT Nguyễn Thị Diệu), hình thức sân khấu hóa tác phẩm văn học là phương pháp dạy học đổi mới, lấy trải nghiệm biểu diễn làm trung tâm để phát triển năng lực sáng tạo của học sinh. Bằng hình thức này, mỗi học sinh đã thực sự làm chủ sân khấu: tự tay thiết kế đạo cụ, lựa chọn âm nhạc và phối hợp ánh sáng để tạo nên những phân cảnh giàu tính thẩm mỹ. Bên cạnh đó, không còn là việc đọc thuộc lòng, các em biết cách biểu đạt cảm xúc qua ánh mắt, biết tiết chế giọng nói để đẩy kịch tính lên cao trào. “Các nhân vật văn học từ trang sách bước ra đời sống thực tế qua chính thể hiện của mỗi học sinh vừa có tri thức ngữ văn, vừa rất “đời”. Mỗi học sinh được trải nghiệm môn học theo góc nhìn của bản thân và phát huy được năng lực trong quá trình học. Điều này đáp ứng được mục tiêu đổi mới của môn học theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018, vừa đưa môn học trở nên gần gũi, sinh động với học sinh…”, cô Uyên cho biết.
Học văn tại… sân khấu kịch
Trong nỗ lực đưa môn học đến gần với học sinh, Tổ ngữ văn Trường THPT Hùng Vương (phường Chợ Lớn) tổ chức cho học sinh trải nghiệm học văn tại Nhà hát cải lương Trần Hữu Trang. Tại đây, học sinh đã được tìm hiểu về thể loại kịch thông qua vở diễn “Yêu là thoát tội”. Sau khi trải nghiệm vở kịch, học sinh ghi lại những ấn tượng sâu sắc của mình qua bài cảm nhận và gửi về CLB Văn học để cùng lan tỏa những giá trị nhân văn tích cực. Những bài viết xuất sắc sẽ được xếp giải, khen thưởng.
Theo cô Ngô Thị Thanh Thúy (giáo viên môn ngữ văn Trường THPT Hùng Vương), vở kịch lấy cảm hứng từ cuộc đời của Nguyễn Trãi (vị khai quốc công thần gắn liền với cuộc khởi nghĩa Lam Sơn) và án oan “Lệ chi viên” nổi tiếng. Tuy nhiên, vở kịch đã kể lại sự việc ở một góc nhìn mới mẻ hơn, giúp người xem có góc nhìn đa chiều hơn về những thăng trầm đã từng xảy ra trong suốt chiều dài lịch sử. Từng ánh đèn, từng lời thoại, từng biểu cảm của các nhân vật đều góp phần tạo nên một câu chuyện lịch sử sống động, khiến người xem thực sự “cảm” và “nghĩ”. Đặc biệt, kết thúc vở kịch là chương trình giao lưu với các diễn viên, điều đó mở ra góc nhìn gần gũi hơn về nghệ thuật cho mỗi học sinh. Những chia sẻ chân thành từ tác giả, diễn viên đã giúp các em hiểu rõ hơn về hành trình hóa thân vào nhân vật, cũng như những thông điệp được gửi gắm phía sau mỗi vai diễn. “Văn học không chỉ là một môn học thuần túy, mà gắn liền với hơi thở của đời sống thực tế, phản chiếu một phần nào đó tâm tư, tình cảm, đời sống trong từng giai đoạn lịch sử. Vì vậy, học văn là trải nghiệm giúp học sinh lớn lên, trưởng thành trong suy nghĩ chứ không dừng ở cung cấp tri thức ngữ văn. Do đó, việc đổi mới phương thức giảng dạy môn học không chỉ đáp ứng yêu cầu của Chương trình giáo dục phổ thông 2018 mà còn đưa môn học đến gần với học sinh”, cô Thúy nhấn mạnh.
Bài, ảnh: Đỗ Yến
Bình luận (0)