Không còn là những mệnh lệnh một chiều hay khoảng cách hành chính, nhiều hiệu trưởng tại TP.HCM đang lựa chọn cách tiếp cận mới trong xây dựng trường học hạnh phúc: trực tiếp lắng nghe học sinh, đối thoại cởi mở và trao quyền cho các em tham gia kiến tạo môi trường học đường.
Từ những tương tác giản dị như phản hồi trên fanpage đến việc hiện thực hóa ý tưởng của học sinh, cách làm này đang tạo ra những chuyển biến rõ nét, đưa khái niệm “trường học hạnh phúc” đi vào thực chất.
Hiệu trưởng “trực” fanpage: Đối thoại trở thành văn hóa
Tại Trường THPT Ten Lơ Man (phường Bến Thành, TP.HCM), fanpage học sinh đã vượt qua vai trò của một kênh thông tin đơn thuần để trở thành cầu nối đối thoại giữa học sinh và ban giám hiệu.
Những dòng chia sẻ của học sinh về việc điều chỉnh thời gian tổ chức lễ tri ân hay mong muốn được đổi phòng học vì thời tiết nắng nóng đều ngay lập tức được thầy Nguyễn Hùng Khương – Hiệu trưởng nhà trường – trực tiếp phản hồi nhanh chóng, cụ thể và đầy tinh thần cầu thị.
Theo thầy Khương, việc “trực” fanpage không chỉ giúp nhà trường nắm bắt kịp thời những vấn đề phát sinh từ học sinh, mà còn mở ra một không gian giao tiếp mới, nơi học sinh cảm thấy an toàn, tin tưởng để bày tỏ suy nghĩ. “Các em có thể góp ý về mọi thứ, từ cơ sở vật chất đến hoạt động giảng dạy, tổ chức chương trình. Ngay cả những ý kiến ẩn danh cũng sẽ được hiệu trưởng lắng nghe và phản hồi nghiêm túc”, thầy Khương chia sẻ.
Từ góc độ quản trị nhà trường, đây là một sự thay đổi đáng kể: thay vì chờ đợi phản ánh qua nhiều cấp trung gian, hiệu trưởng chủ động tiếp cận trực tiếp với “người học” – chủ thể trung tâm của quá trình giáo dục.
Ngoài “trực” fanpage, Hiệu trưởng Trường THPT Ten Lơ Man còn công khai số điện thoại đến học sinh, phụ huynh toàn trường, với mong muốn tiếp nhận một cách đầy đủ nhất những băn khoăn, góp ý của phụ huynh học sinh.
Tú Anh, học sinh lớp 10, cho biết chính sự gần gũi này đã giúp em mạnh dạn hơn trong việc góp ý: “Khi thấy bạn bè được thầy phản hồi, em cũng tự tin chia sẻ mong muốn của mình về phương pháp giảng dạy của giáo viên. Em cảm nhận rõ mình được nhà trường, thầy hiệu trưởng rất tôn trọng, lắng nghe”.
Dù vậy, thầy Khương thẳng thắn: không phải mọi đề xuất, nguyện vọng của học sinh đều có thể đáp ứng ngay. Những hạn chế về cơ sở vật chất, điều kiện đặc thù, nguồn lực tài chính nhà trường là thực tế khách quan. Điều quan trọng là nhà trường minh bạch, giải thích rõ và đồng hành cùng học sinh trong quá trình cải thiện. “Ngay cả khi chưa được đáp ứng về nguyện vọng nhưng học sinh cũng rất vui vẻ bởi các em được lắng nghe và giải đáp. Theo tôi, chính sự thẳng thắn ấy lại càng củng cố niềm tin – yếu tố cốt lõi của một môi trường học đường hạnh phúc” – thầy Khương nhìn nhận.
Trao quyền “kiến tạo” cho học sinh
Nếu việc lắng nghe là bước khởi đầu, thì trao quyền cho học sinh “kiến tạo” hoạt động giáo dục chính là bước tiến sâu hơn trong xây dựng trường học hạnh phúc.
Tại Trường THPT Võ Thị Sáu (phường Gia Định, TP.HCM), ý tưởng “Cây ước nguyện” của một học sinh đã được hiện thực hóa nhanh chóng với sự hỗ trợ trực tiếp từ ban giám hiệu.
Huỳnh Chí Kiên – học sinh lớp 12A9, chủ nhiệm CLB Mỹ thuật – người đề xuất ý tưởng “Cây ước nguyện” hào hứng: “Em rất bất ngờ khi thầy hiệu trưởng không chỉ đồng ý với ý tưởng của CLB mà còn hỗ trợ kinh phí và không gian tổ chức. Hoạt động này nhanh chóng lan tỏa trong toàn trường, đặc biệt với học sinh cuối cấp – các bạn đang đứng trước nhiều áp lực thi cử và lựa chọn tương lai. Những lời chúc, ước mơ được viết ra không chỉ là hoạt động mang tính phong trào mà còn trở thành liệu pháp tinh thần tích cực”.
Theo thầy Trịnh Hoàng Quân – Hiệu trưởng nhà trường, khi học sinh được tham gia vào quá trình thiết kế hoạt động giáo dục, các em sẽ cảm thấy mình là một phần của ngôi trường, thay vì chỉ là người “thụ hưởng”. “Trường học hạnh phúc không thể xây dựng bằng áp đặt. Nó phải được hình thành từ sự tham gia thực chất của học sinh”, thầy Quân nhấn mạnh.
Cũng xuất phát từ chính mong muốn ghi nhận kịp thời những nỗ lực của học sinh, thầy Quân vui vẻ cho hay, tới đây nhà trường sẽ thưởng những học sinh có thành tích xuất sắc trong học tập, học sinh là cán bộ Đoàn, cán bộ lớp và học sinh là thành viên tích cực trong các CLB một chuyến đi tham quan tại Phan Thiết.
“Chuyến đi sẽ giúp gắn kết thêm tình bạn, tình thầy trò, và đặc biệt sẽ là động lực để các em thêm nỗ lực cố gắng trong học tập và hoạt động phong trào, tích cực chung tay cùng nhà trường xây dựng trường học hạnh phúc”.
Từ góc nhìn giáo dục hiện đại, đây là cách tiếp cận phù hợp với định hướng phát triển năng lực và phẩm chất người học, nơi học sinh không chỉ học kiến thức mà còn được rèn luyện kỹ năng tham gia, phản biện và sáng tạo.
Hạnh phúc học đường bắt đầu từ việc được lắng nghe
Nhiều chuyên gia giáo dục cho rằng, điểm chung trong các mô hình trường học hạnh phúc được học sinh hưởng ứng đó là việc chuyển từ tư duy “quản lý” sang “đồng hành”.
Tiến sĩ Mai Mỹ Hạnh – Phó Trưởng khoa Tâm lý, Trường ĐH Sư phạm TP.HCM khẳng định, cảm giác được lắng nghe và tôn trọng có ảnh hưởng trực tiếp đến động lực học tập, sự tự tin và sức khỏe tinh thần của học sinh. Khi học sinh cảm thấy tiếng nói của mình có giá trị, các em sẽ chủ động hơn trong học tập và tích cực tham gia vào các hoạt động chung.
Bà nhấn mạnh, trong bối cảnh áp lực học tập ngày càng gia tăng, đặc biệt ở các đô thị lớn như TP.HCM, việc xây dựng môi trường học đường thân thiện, giảm áp lực tâm lý càng trở nên cấp thiết. Việc hiệu trưởng sẵn sàng đối thoại, tiếp nhận cả những ý kiến trái chiều hay góp ý “nhạy cảm” từ học sinh, sẵn sàng trao cho học sinh “kiến tạo” môi trường giáo dục theo nguyện vọng của các em không chỉ đòi hỏi sự cởi mở mà còn cần bản lĩnh và tư duy đổi mới.
“Đây cũng chính là biểu hiện của mô hình quản trị trường học hiện đại – nơi hiệu trưởng nhà trường không chỉ điều hành mà còn truyền cảm hứng và kiến tạo văn hóa. Thực tế tại TP.HCM cho thấy, xây dựng trường học hạnh phúc không nhất thiết phải bắt đầu từ những dự án lớn hay đầu tư tốn kém. Đôi khi, đó là những hành động rất cụ thể: phản hồi một bình luận của học sinh, tạo điều kiện cho một ý tưởng nhỏ được thực hiện, hay đơn giản là mở ra một kênh giao tiếp minh bạch. Những thay đổi này tuy nhỏ nhưng có tác động sâu rộng, bởi chúng chạm đến yếu tố cốt lõi của giáo dục – xuất phát từ học sinh, lấy học sinh làm trung tâm” – tiến sĩ Hạnh phân tích.
| Thay đổi từ người đứng đầu
Theo ông Nguyễn Văn Hiếu – Giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, điểm mấu chốt trong quá trình xây dựng trường học hạnh phúc nằm ở vai trò của hiệu trưởng – người dẫn dắt và định hình văn hóa nhà trường. Sự thay đổi từ tư duy quản lý, mệnh lệnh hành chính sang tư duy đồng hành, từ khoảng cách sang gần gũi, từ áp đặt sang lắng nghe chính là nền tảng để tạo nên môi trường học đường tích cực. “Khi hiệu trưởng sẵn sàng “bước xuống” để lắng nghe học sinh, khoảng cách được rút ngắn, niềm tin được xây dựng và những giá trị tốt đẹp bắt đầu lan tỏa. Và khi đó, “trường học hạnh phúc” không còn là khẩu hiệu, mà trở thành một hành trình sống động – nơi mỗi học sinh đều cảm thấy mình được tôn trọng, được thấu hiểu và được phát triển” – ông Hiếu nhấn mạnh. |
Yến Hoa
Bình luận (0)